( فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ )
پس دلهايشان غليظ و قسىّ و سخت شد و خشوع آن زايل گرديد و اقبال بر گناهها نموده و معتاد بان شدند .
زجاج گويد : عمرهايشان طولانى و اعمالشان به دو گناه شد ، پس دلهاى ايشان قسىّ گرديد و حال آنكه سزاوار بود كه اين خطاب متوجّه به جماعت - مخصوصى باشد كه از ايشان خشوع تامى ديده نشود ، پس تحريص و ترغيب بر رقّت و نرمى دل و خشوع شوند ، پس امّا كسانى را كه خداوند تعالى آنها را توصيف بخشوع و رقت و رحمت نموده آنها طبقه و قشرى از مؤمنين بالا و برتر اين گروهند .
از مواعظ حضرت عيسى ( ع )
از سخنان حضرت عيسى عليه السلام است كه ميفرمايد : بسيار نكنيد كلام و سخن خود را به غير ذكر خدا ، پس دلهايتان قسى شود ، پس دل قسى و سخت از رحمت خدا دور است ، و نگاه در گناهان بندگان نكنيد مثل آنكه شما صاحبان و مالكين آنها هستيد ، و نگاه كنيد در گناهان خودتان كه گويا شما بندگانيد ، و مردم بر دو بخشند مردى مبتلا و گرفتار و آلوده بگناه و مردى با عافيت و سلامتى پس ترحّم كنيد بر اهل بلا و شكر كنيد خدا را بر عافيت و تندرستى .
( وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ )
يعنى بيرون رفتگان از طاعت و فرمان خداى تعالى به معصيت او ، يعنى پس مانند آنها نباشيد ، پس خداوند حكم فرمايد دربارهء شما بمانند حكمى كه دربارهء ايشان فرمود ، آن گاه گفت :
( اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها )
بدانيد كه خداوند زمين را زنده مىكند بعد از مردن آن ، يعنى آن را زنده مىكند بسبب گياهان و روئيدنيها بعد از خشك شدن و بيحاصل ماندن يعنى پس همين طور زنده مىكند كافر را بسبب