دليلهاى آشكار .
( لِيُخْرِجَكُمْ )
تا اينكه بيرون آورد شما را خدا بسبب قرآن و دليلها .
و بعضى گويند : تا آنكه بيرون آورد شما را پيامبر بسبب دعوت .
و بعضى گويند : تا آنكه بيرون كند شما را از منزل و اوّلى بهتر است .
( مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ )
از تاريكيها بنور ، يعنى از كفر به ايمان بسبب توفيق و هدايت و لطفها و دليلها .
( وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ )
و براستى كه خدا بشما مهربان و رحيم است ، هنگامى كه پيامبرش را برانگيخت و راهنمايانى منصوب نمود ، و رأفت و رحمت از جهت معنى مرادف و بيك معنا است ، و البتّه براى تأكيد جمع بين آنها نموده است .
و بعضى گويند : رأفت ، نعمت دادن و احسان كردن بر شخص زيان ديده و متضرر است و رحمت احسان و انعام بر نيازمند است ، و در اين مطلب دليل بر بطلان مذهب اهل جبر و مجبره است ، زيرا كه او بيان نمود كه غرض در انزال قرآن ايمان به آنست .
سپس تشويق و ترغيب نمود خداوند سبحان ايشان را بر انفاق ، پس گفت :
( وَ ما لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ )
يعنى چه چيزى براى شماست در ترك انفاق در آنچه كه نزديك مىكند شما را بخداى تعالى .
( وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ )
يعنى فانى مىكند خلق را و تنها او ميماند و مقصود در آن اينست كه دنيا و اموالش بر ميگردد به خدا ، پس براى هيچكس در آن ملكى و امرى باقى نميماند ، چنانچه ميراث بر ميگردد به مستحقّش پس حظ تان را از اموالتان دريافت كنيد پيش از آنكه از دستتان بيرون رود ، آن گاه