تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 198

مساهمون:

ص١٩٨
و بعضى گويند : زنده مىكند مردگان را به اينكه نطفه را كه بى روح و جماد است حيوان قرار ميدهد و زندگان را ميميراند در وقتى كه اجلهاى مقدّر آنها رسيده باشد .
( وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ )
و اوست كه بر هر چيزى تواناست قادر و تواناى بر معدومين و اعدام‌شدگان است كه آنها را ايجاد كند و بيافريند و بر موجودات كه آنها را تغيير داده و دگرگون و فانى سازد و بر افعال و كارهاى بندگان و مقدورات ايشان بقدرت دادن بر آنها و يا سلب قدرت از آنها نمودن .
( هُوَ الْأَوَّلُ )
يعنى اوست اوّلين موجود و حقيقت آن اينست كه او سبقت و تقدّم دارد بر همهء موجودات به آنچه نهايت ندارد از تقدير اوقات براى آنكه او قديم و ما سواى او حادث است و قديم از حادث سبقت دارد به چيزى كه نهايت ندارد از تقدير اوقات .
( وَ الْآخِرُ )
بعد از فناء و نابودى همهء موجودات براى آنكه اوست كه تمام اجسام را فانى و نابود كند و اوست كه آنچه از اعراض است از بين ميبرد و او به تنهايى باقى ميماند و بس .
( آنكه نمرده است و نميرد خداست * و آنچه تغير نپذيرد خداست )
پس در اين دليل است بر نابود شدن اجسام . و بعضى گويند : اوّل قبل از هر چيزى بدون ابتداء و آخر بعد از فناء هر چيزى بدون انتهايى پس او موجود ازلى و باقى و جاودان ابديست .
( وَ الظَّاهِرُ )
و اوست غالب و بالاى بر هر چيزى پس تمام موجودات زير و ما دون اويند .
( وَ الْباطِنُ )
ابن عباس گويد : داناى بهر چيزى ، پس هيچكس داناتر و