المدهن : آنست كه كارى كه در باطن مىكند بر خلاف ظاهر او باشد مثل روغن مالى براى آسان بودن اين بر او و براى شتاب و سرعت كردن در آن گفته مىشود ادهن يدهن و داهن يداهن مثل نافق . . .
الدين : آن پاداش و مزد است و از آنست قول ايشان كما تدين تدان يعنى چنانچه پاداش دهى پاداش بينى و دين عمليست كه بسبب آن مستحق جزاء ، و پاداش مىشود .
اعراب :
( فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ )
عامل در ( اذا ) محذوف و بر آن دلالت مىكند فعل واقع بعد ( لو لا ) و آن ( ترجعونها ) در قول او فلو لا ان كنتم غير مدينين ترجعونها و جواب شرط نيز آن مدلول قول او ( فلو لا ترجعونها ) است و اين ( لو لا ) براى تخصيص به معناى ( هلا ) مىباشد و واقع نميشود بعد از آن مگر فعل و تقديرش چنين است ( فلو لا ترجعونها ) اذا بلغت الحلقوم فلو لا ان كنتم پس لو لا را دو مرتبه تكرار كرد براى طول كلام .
تفسير آيات :
سپس خداوند سبحان تأكيد نمود آنچه در پيش ياد نموده بود بقول خودش
( فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ )
پس سوگند ميخورم بمواقع و مواضع ستارگان و لا در اينجا زايد است .
سعيد بن جبير گويد : يعنى پس قسم ميخورم و جايز است كه ( لا ) رد باشد بر آنچه كفّار ميگويند دربارهء قرآن كه آن سحر و شعر و كهانت است ، آن گاه استيناف نمود قسم را و فرمود : اقسم و بعضى گفتهاند : كه لا تأكيد و زياد مىكند در قسم پس گفته مىشود لا و اللَّه لا افعل ، امرؤ القيس شاعر معروف گويد :