بسوى بهشت هدايت ميشوند ، و معناى جامع اين دو تفسير اينست : روز قيامت مردانى را كه در دنيا عزيز و بلند پايه بودند از جهت عناوين مادّى چون شاهى و وزيرى و امثال اينها زير دست و پست نموده و آنها را به داخل كردنشان به آتش ذليل و خوار قرار ميدهد و مردانى را كه در دنياخوار و بيمقدار در نظر ماديين بودند آنها را سر بلند و به داخل كردن بهشتشان عزيز و محترم نمايد .
( إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا )
يعنى هر گاه حركت كند حركت سختى .
ابن عباس و قتاده و مجاهد گويند : چون زلزله شود زلزله بسيار سختى ، يعنى بلرزد بميرانيدن آنچه به روى زمين است از زندهها .
و بعضى گويند : يعنى ميلرزد به آنچه كه در آنست چنانچه ميلرزد و حركت مىكند غربال ( غربيل ) به آنچه در آنست ، پس مقصود اينست كه ميلرزد به بيرون ريختن آنچه كه در شكم اوست از مردگان .
( وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا )
ابن عباس و مجاهد و مقاتل گويند : يعنى ريز ريز مىشود كوهها ريز ريز شدنى .
سدى از سعيد بن مسيب روايت كرده كه يعنى كوهها شكسته و قطعه قطعه ميشوند شكسته شدنى .
حسن گويد : يعنى از اصلش كنده مىشود .
كلبى گويد : سير مىكند از روى زمين سير كردنى .
ابن عطيه گويد : گسترده مىشود گسترده شدنى چون شن و خاك .
ابن كيسان گويد : آن مانند تل و تپّه شن مىشود بعد از آنكه بلند ، و سر بفلك كشيده بود .
( فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا )
يعنى كوهها با عظمتشان مثل گرد و غبار پراكنده