دعوت به شرك نمايند مشرك شوند ، پس مقصود از فتنه شرك بخداست .
وَ ما تَلَبَّثُوا بِها إِلَّا يَسِيراً
قتاده گويد : يعنى از پذيرفتن كفر سرپيچى نكنند مگر اندكى .
حسن و فراء گويند : يعنى بعد از اعطاء كفر به منافقين در مدينه اقامت نكنند مگر كمى تا خداوند تعجيل فرمايد در عذاب ايشان ، سپس خداوند سبحان خاطرنشان آنها نمود پيمانشان را با پيامبر ( ص ) به پايدارى و ثبات قدم در چند مورد و فرمود :
وَ لَقَدْ كانُوا عاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ
و هر آينه بحقيقت آنها پيمان بستند از قبل از خندق .
لا يُوَلُّونَ الْأَدْبارَ
كه پشت بر جنگ نكنند و به عقب برنگردند ، يعنى بيعت كردند با پيامبر ( ص ) و براى او سوگند خوردند كه او را يارى كنند و از او دفاع نمايند چنانچه از خود دفاع ميكنند و بازگشت نكنند .
مقاتل گويد : مقصود بيعت شب عقبه است .
وَ كانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْؤُلًا
و عهد و پيمان خدا پرسيده خواهد شد يعنى در آخرت از آن سؤال خواهد شد ، بلفظ ماضى آمده براى تأكيد و محقق بودن آن « 1 » سپس خداوند سبحان فرمود :
هامش
( 1 ) - مثل اذا وقعت الواقعة ليس لوقعتها كاذبة . هر گاه روز قيامت بر پا شد كه براى وقوع آن دروغى نيست ، اين سوره خبر از قيامت آينده داده ولى چون حتمى است به صيغه ماضى خبر داده است براى تحقق آن مترجم