براى شدت آنچه را كه به ايشان ميرسد از درد گرسنگى ، و روايت شده كه خداى تعالى آنها را گرسنه مىكند تا عذاب آتش را از شدّت گرسنگى فراموش ميكنند ، پس داد ميزنند سر مالك دوزخ پس آنها را ميبرد بسوى آن درخت و در ميان ايشان ابو جهل است ، پس ميخورند از آن ، پس شكمشان به جوش مىآيد مثل جوش آمدن آب جوش ، پس اظهار عطش ميكنند ، پس آنها را ميدهند شربتى از آب داغى كه بنهايت حرارت و گرمى رسيده ، پس هر گاه نزديك صورتشان رسيده روىهاشان كباب مىشود و اين است قول او كه مى فرمايد :
يَشْوِي الْوُجُوهَ
« 1 » پس وقتى بشكمهايشان رسيد هر چه در جوف ايشانست گداخته مىشود ، چنانچه فرمود :
يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ
« 2 » گداخته مىشود هر چه در شكم ايشانست ، پس اين است طعام و شراب ايشان پس اين قول اوست
ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْها
پس البتّه براى ايشانست زيادتر از درخت زقوم
لَشَوْباً مِنْ حَمِيمٍ
يعنى آميخته و مخلوطى از آب جوش آن طعام را با اين آب جوش ممزوج ميكنند و به آنها ميدهند .
و بعضى گفتهاند : كه ايشان را اجبار ميكنند بر خوردن آن كه عقوبتى بر آنها باشد .
ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ
بعد از خوردن زقوم و آب جوش بازگشتشان .
لَإِلَى الْجَحِيمِ
بسوى دوزخ است ، و جهت آن اينست كه ايشان براى آشاميدن آب جوشان وارد چشمه حميم كه خارج از دوزخ است ميشوند چنانچه شتر وارد آب مىشود ، سپس برميگردند بسوى جهنّم و دلالت مىكند
هامش
( 1 ) - سورهء كهف آيهء : 29 .
( 2 ) سورهء حج آيهء : 20 .