كنيد به اين چيزى كه محمد شما را به آن ميترساند ، پس خيال ميكرد كه آتش درخت ميروياند ، و آتش ميسوزاند درخت را پس خداوند سبحان نازل فرمود :
إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ
قتاده و زجاج گويند : يعنى ما آن را آزمايش قرار داديم براى ايشان كه به آن امتحان شوند و تكذيب كردند وجود آن را .
جبائى و ابى مسلم گويند : مقصود از فتنه عذاب است يعنى قرار داديم آن را براى سختى عذاب ايشان از قول خدا :
يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ
يعنى عذاب ميشوند
إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ
حسن گويد :
يعنى زقوم درختى است كه در قعر جهنّم مىرويد و شاخههاى آن به تمام دركات دوزخ ميرود ، و بعيد نيست كه خداوند سبحان به كمال قدرت خود درختى در آتش از جنس آتش يا از جوهرى كه آتش آن را نخورد و نسوزاند بيافريند ، چنانچه آتش دوزخ زنجيرها و غلها را در دوزخ نميسوزاند و چنانچه مارها و عقربهاى آن را هم نميسوزاند و همچنين ضريع و مانند آن را نمىسوزاند .
طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ
شكوفه آن مانند سرهاى ديوها ، و جنّيان هولناك و زشت است .
سؤال و جواب :
س - چگونه شكوفه آن درخت شبيه به سرهاى ديوان است و حال آنكه آن شناخته نشده است ، و البتّه تشبيه ميكنند چيزى را به چيزى كه شناخته شده باشد ؟