به آن ميخواندى تا آنكه هلاك من مانند هلاكت كسى باشد كه از كوه بلند افتاده است و از آنست قول خدا
وَ ما يُغْنِي عَنْهُ مالُهُ إِذا تَرَدَّى
يعنى : مال و ثروت او وى را بينياز نكند هر گاه در آتش سقوط كند .
وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي
و اگر نعمت پروردگار من نبود بر عصمت و لطف - و هدايت كه ايمان آوردم
لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ
هر آينه با تو در آتش ميبودم و احضر مطلقا استعمال نميشود مگر در بدى ، قتاده گويد قسم به خدا اگر خداوند او را بوى معرّفى نكند ابدا او را نخواهد شناخت براى دگرگونى شكل و زيبايى او در آتش .
أَ فَما نَحْنُ بِمَيِّتِينَ إِلَّا مَوْتَتَنَا الْأُولى وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
يعنى اين مؤمن بدوستش بر طريق سرزنش و ملامت ميگويد ، آيا تو نبودى كه در دنيا ميگفتى ما نمىميريم مگر مردن نخستين در دنيا و ما عذاب نميشويم ، پس مطلب بخلاف آنچه گفتى ظاهر شد .
و بعضى گفتهاند كه اين قول و سخن بعضى از بهشتيان به بعضى ديگر است بر طريق اظهار سرور بدوام نعمتهاى بهشتى و براى همين در تعقيب آن فرمود :
إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
يعنى ما در اين بهشت از مردگان نيستيم و مرگى نيست مگر همان مرگ نخستين در دنيا ، و ما معذّب نخواهيم بود چنانچه خداوند تعالى بما وعده داد و قصدشان از اين تحقيق ، نه شك و ترديد و البتّه اين سخن را گويند براى آنكه در اين سرور و خوشحالى - مجدّد و تازهاى خواهد بود ، و خرسندى آنها چندين برابر ميگردد ، و اگر