مىشود مگر حروفى كه صدا دارد پس آنها در ضاد ادغام نميشوند و ضاد هم در هيچ يك از اين حروف ادغام نميشود براى آنكه در آن زيادتى صوت مىشود ، و امّا ادغام در سابحات سبحا و السابقات سبقا خوب است براى نزديك بودن حروف آن بهم و امّا كسى كه باظهار تاء در اين حروف قرائت كرده پس براى اختلاف مخارج است ، .
و امّا كسى كه بزينة الكواكب خوانده پس كواكب را بدل از زينت قرار داده چنانچه مىگويى ( مررت بابى عبد اللَّه زيد ) عبور كردم بابى عبد اللَّه زيد و كسى كه الكواكب را با نصب خوانده زينت را اعمال در الكواكب نموده و معنايش به اينكه ما كواكب را در آن زينت داديم و مانند اين است قول او
إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ يَتِيماً
يعنى يتيمى را در روز سختى اطعام كردن و كسى كه بزينة - الكواكب خوانده مصدر را اضافه بمفعول نموده مثل قول خداى تعالى :
مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ
« 1 »
بِسُؤالِ نَعْجَتِكَ
« 2 » و كسى كه ( لا يسمعون ) بتشديد خوانده پس جز اين نيست كه آن لا تسمعون است پس تاء را در سين ادغام كرده و قد يستمع و لا يسمع و گاهى گوش ميدهد ولى نميشنود پس هر گاه نفى گوش دادن از ايشان كرد ، پس قطعا نفى شنيدن ايشان كرده از جهت گوش دادن و از جهت غير آن ، پس بليغتر است و گفته مىشود سمعت الشيء و استمعته چنانچه گفته مىشود حقرته و احتقرته كوچك كردم او را و تحقير نمودم او را و شويته و اشتويته كباب كردم او را و قطعى است كه خدا فرموده ،
وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ
« 3 » و هر گاه قرآن خوانده شود براى شنيدن قرآن گوش فرا
هامش
( 1 ) - سورهء فصّلت آيهء : 49 .
( 2 ) سورهء ص آيهء : 24 .
( 3 ) - سورهء اعراف آيهء : 204 .