محروم داشته است
إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
نيستيد شما مگر در گمراهى آشكارا ، قتاده گويد : اين از قول كفّار است به كسى كه ايشان را امر باطعام نموده .
على بن عيسى گويد : كه آن از قول خداى تعالى به ايشانست هنگامى كه رد كردند آن را بجواب گفتن .
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ
و ميگويند اين وعده چه وقت خواهد بود ، يعنى وعده چنانى كه ما را به آن بيم داديد از نازل شدن عذاب بما چه موقع مىباشد
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر تو و اصحابت در اين وعده از راستگويانيد و اين استهزايى بود از ايشان ، بخبر پيغمبر ( ص ) و خبر مؤمنين ، پس خداوند تعالى در پاسخ ايشان فرمود :
ما يَنْظُرُونَ
يعنى منتظر نيستند
إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً
ابن عباس گويد : اراده نموده نفخه و صيحه اوّل را يعنى قيامت ناگهانى ميآيد و ايشان را
( تَأْخُذُهُمْ )
صيحه ايشان را ميگيرد
وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ
يعنى در حالى كه ايشان در كارهايشان با هم گلاويز و ستيزگى مىكند و در بازارها مشغول داد و ستد هستند كه قيامت بر پا مىشود ، و در حديث است كه روز قيامت بر پا مىشود در حالى كه دو مرد لباس خود را پهن كرده و معامله ميكنند و هنوز جمع نكرده كه قيامت برپا مىشود و مردى لقمه را بلندكرده كه در دهان خود بگذارد و هنوز به دهانش نرسيده كه قيامت برپا مىشود ، و مرد ديگرى حوض خود را آب نموده تا گله خود را سيراب كند و هنوز سيراب نشده كه قيامت برپا مىشود .
و بعضى گفتهاند : و ايشان با هم ستيزگى ميكنند كه آيا عذاب برايشان نازل مىشود يا نه .
فَلا يَسْتَطِيعُونَ
يعنى وقتى قيامت ناگهانى ايشان را فرا گرفت توانايى و قدرت بر وصيّت كردن به چيزى را ندارند .