مانند آنست قرائت حسن ( فاصبحوا لا ترى الا مساكنهم ) « 1 » به تاء در ترى و بر آنست قول ذى الرمه :
يرى النحر و الاجراز ما فى غروضها * فما بقيت الّا الصدور الجراشع
از بس شتر من در بيابان بى آب و علف سير كرد كه ديگر از بدنش جز سينه و پهلويش چيزى از گوشت باقى نمانده است ، و شاهد اين بيت ( يرى ) است كه با اينكه بايد ( يريت ) مؤنث بيايد ولى براى رعايت ظاهر مذكّر آمده .
و امّا زقيه پس از زقا الطائر يزقو و يزقى زقاء و زقوا هنگامى كه صيحه زند و فرياد كند و آن زقيه و زقوه است و مثل آنكه در اينجا صداى خروس استعمال شده و مانند آنست براى آگاه كردن بر اينكه بعث و روز رستاخيز با آنچه در آنست از بزرگى قدرت در بيرون ريختن مردگان از گورها بر خداى تعالى سهل و آسانست مثل زقيه ، جيغى كه پرندهاى ميكشد ، پس اين مثل قول خداى تعالى است
" ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ
« 2 » و نيست آفريدن شما و برانگيختن شما مگر به اندازه يك نفس كشيدن .
و امّا كسى كه ( يا حسرة على العباد ) به سكون هاء خوانده پس ممكنست كه حسرت معلّق به على نباشد ، پس وقف در آن خوبست سپس معلق مىشود بفعل مضمرى كه دلالت مىكند بر آن قول او ( حسرت ) پس مثل آنست كه گويد :
( أتحسر على العباد ) و مانند اين در قرآن بسيار است و وقتى حسرت متعلّق به على يا موصوف باشد پس وقف بر آن خوب نيست ، و بنا بر اين پس ممكن است
هامش
( 1 ) - احقاف آيهء : 25 - - -تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّها فَأَصْبَحُوا لا يُرى إِلَّا مَساكِنُهُمْ . . .( 2 ) - سورهء : لقمان آيهء : 28 .