از آنها به من ميرسد .
أ الخير الذى انا ابتغيه * ام الشرّ الذى لا يأتلينى
آيا خير چنانى كه من در طلب اويم يا شرّ چنانى كه آن مرا وانميگذارد . شاهد بيت اول است كه خير را تنها ياد كرده ، بعد گفته ايّهما يلينى كدام يك از آن دو به من ميرسد ، زيرا بتحقيق دانسته كه خير و شرّ هر دو عارض بر انسان مى شوند ولى نميداند اين برخورد به او مىكند يا آن و مانند آن هم در قرآن آمده مثل آيهء :
وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ
« 1 » و قرار داد براى شما لباسها و بيرجامهها كه شما را از گرما حفظ كند و نفرمود و البرد ، براى آنكه آنچه كه انسان را از گرما حفظ مىكند از سرما هم حفظ مىكند ، يعنى زير جامه نازك از گرما زدگى حفظ مىكند و بيرجامه ضخيم از سرما خوردن نگه ميدارد .
مفسّرين بر معنى اين آيه بر چند وجه اختلاف كردهاند :
1 - حسن و جبائى گويد : اينكه خداى سبحان اراده كرده به اين آيه بخشى را براى مثل زدن و تقديرش اينست مثل اين گروه مشركين در نفرتشان از آنچه كه ايشان را بسوى آن ميخوانى مانند مرديست كه دستهايش را بگردنش بستهاند كه امكان ندارد براى او كه آن را بسوى خير باز و دراز كند ، و مردى كه سرش بلند كرده كه جلوى پايش را نمىبيند ، گويد و مانند آن قول شاعر جاهليّت ( صلاة من عمرو بن مالك ) معروف به اخوه اودى است كه ميگويد :
كيف الرشاد و قد صرنا الى امم * لهم عن الرشد اغلال و اقياد
خير و صلاح چگونه است و حال آنكه ما گشتيم بسوى امّتهايى كه بر ايشان از عقل و هدايت غلها و قيدهايى بود و مثل آن در سخنان عرب بسيار است .
هامش
( 1 ) - سورهء نحل آيهء : 81 .