انا العزيز فمن اراد الدارين فليطع العزيز
من عزيزم پس هر كس عزّت دنيا و آخرت را ميخواهد ، پس اطاعت كند عزيز را .
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ
بسوى او بالا ميرود سخن پاكيزه ، و كلم جمع كلمه است ، گفته مىشود هذا كلم و هذه كلم پس مذكر مىشود و مؤنث ميگردد و هر دو آنها جمع است و بين آنها و مفردش چيزى جز هاء ( كلمه ) نيست ، در آن تذكير و تأنيث جايز است ، و معناى صعود در اينجا قبول عمل از صاحب آن و ثواب دادن بر آنست و هر عملى را كه خدا قبول كند از طاعت آن را برفع و صعود به بالا بردن توصيف مىكند ، براى آنكه فرشتگان مينويسند اعمال بنى آدم را و بالا مىبرند تا جايى كه خداى تعالى بخواهد و اين مانند قول او است :
إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ
« 1 » بدرستى كه كتاب و پرونده نيكان هر آينه در مقامات بالاست .
و بعضى گفتهاند : اليه يصعد ، يعنى به آسمان بالا ميرود و بجايى كه جز او كسى مالك حكم نيست پس قرار داده بالا رفتن را صعود بسوى او تعالى چنانچه ميگويند كارشان بسلطان و پادشاه بالا رفت ، و كلمه طيّب ، سخنان نيكو است از بزرگداشت خدا و تنزيه كردن او و بهترين كلمات ، لا إله الّا اللَّه است
وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
و عمل صالح و شايسته آن را بالا ميبرد .
در معناى اين آيه چند قول است :
1 - حسن گويد ، عمل صالح سخن پاكيزه را بالا ميبرد بسوى خدا ، پس هاء از يرفعه بسوى كلم برميگردد .
2 - ابن عباس گويد : معكوس معناى اوّل يعنى عمل صالح را سخن پاكيزه
هامش
( 1 ) - سورهء مطففين آيهء : 18 .