بدشان را برايشان زينت داده و تصوّر ميكنند كه آنها كارهاى خوبى هستند يا شيطان اعمالشان را برايشان زينت ميدهد به اينكه آنها را بشبه گمراه كننده و ترك نظر و مطالعه در " دليلها " واداشته و فريب ميدهد تا اشتغال بكارهايى كه در آن لذّت دنياست نموده و تكليف را زير پا گذارند ، و خبر قول او أ فمن زين له عمله محذوف است ، يعنى ، لا هو كمن علم الحسن و القبيح ، و عمل بما علم ، آيا او مثل آنست كه زيبايى و زشت را دانسته و عمل بعلم خود كرده و .
عمل بدش براى او زينت داده نشده است .
و بعضى گفتهاند : تقديرش اينست كمن هداه اللَّه مثل آنست كه خدا او را هدايت و راهنمايى كرده ، و بعضى گفتهاند : مثل كسيست كه عمل خوبش - برايش زينت داده شده .
فَإِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
پس البتّه خدا گمراه مىكند هر كه را بخواهد و هدايت مىكند هر كه را خواهد بيانش گذشت .
فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ
يعنى اى محمد خود را براى حسرت خوردن بگمراهى ايشان هلاك نكن ، و غصّه به حال ايشان نخور كه كافر شدند و مستحق عقاب و عذاب گشتهاند ، و آن مثل قول اوست كه ميفرمايد
لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ
« 1 » شايد خودت را هلاك كنى كه چرا ايمان نمىآورند ، و حسرت غم و غصّه شديد است بر فوت و فقدان اعمال صالحه .
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَصْنَعُونَ
البتّه كه خدا داناست به آنچه كه ميكردند پس ايشان را بر آن پاداش ميدهد سپس برگشت خدا بذكر دليلهاى توحيد و فرمود :
وَ اللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً
و خدا آن ذاتيست كه
هامش
( 1 ) - سورهء شعراء آيهء : 3 .