ما مِنْ إِلهٍ إِلَّا اللَّهُ
، نيست خدايى مگر خدا .
لغت :
الفطر : پارهء از چيز به ظاهر شدن آن براى حسّ و فاطر السماوات يعنى خالق و آفريدگار آسمانها .
اعراب :
مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ
صفت براى اجنحه است كه عدول از اثنين اثنين و ثلاثه ثلاثه و اربعه اربعه ،
ما يَفْتَحِ اللَّهُ
ما شرطيه است در محل نصب براى مفعول بودن آن فتحه داده مىشود .
تفسير :
الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
ستايش از آن خدائيست كه آفريدگار آسمانها و زمين است در حالى كه اوّل است بنا بر اينكه مثالى براى او نيست ، خودش سبقت و پيشى گرفت در حمد تا آنكه ما را تعليم كند و آگاه نمايد كه چگونه سپاس كنيم او را ، و براى آنكه براى ما بيان سازد كه تمام حمد از آن او است .
جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا
فرشتگان را رسولان قرار داد بسوى پيامبران با كتابها و وحى .
أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ
قتاده گويد : صاحبان بالها دو تا دو تا ، و سه تا ، سه تا ، و چهار تا ، چهار تا ، و تفسير آن گذشت ، و فقط آنها را صاحبان بال قرار داد براى آنكه برايشان امكان بالا رفتن و پائين آمدن بسوى زمين باشد ، پس بعضى از ايشان دو بال دارند و بعضى سه بال و برخى چهار بال ، فرمود و زياد مىكند در آن بالها آنچه خواهد و آن قول اوست .