و بعضى گفتهاند : محمد ( ص ) را بدون يقين بگمانشان متّهم ميكردند و ميگفتند او جادوگر است ، و او شاعر و قافيه پرداز و او ديوانه است ، و خدا آن را قذف قرار داده ( و يقذفون ) گفته براى باطل بودن آن .
و بعضى گفتهاند : يعنى آنها امر آخرت را دور ميدانند و به پيروانشان مى گويند : ( هيهات هيهات لما توعدون ) دور است دور است آنچه وعده ميدهند و اين مثل چيزيست كه بياندازند در جايى كه دور است هدف آن .
وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ
ابى مسلم گويد : و جدا و تفريق كنند بين ايشان و خواستههايشان بسبب مرگى كه گريبانشان را بگيرد چنانچه گريبان امثالشان را گرفت .
بعضى گويند : خواسته ايشان توبه و ايمان يا بازگشت بدنياست و حال آنكه منع از آن شدند ، جبائى گويد خواسته و ايده ايشان نعمتهاى بهشتى است و برخى گفتهاند : يعنى ممنوع ميشوند از هر چه بخواهند پس خداى تعالى در ايشان تنفّر و بى ميلى ايجاد كند پس هيچ چيزى را درك نكنند مگر آنكه متالّم و ناراحت از آن شوند .
كَما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ
چنانچه با امثال آنها هم از كفّار در جلوتر همين عمل شده بود .
بعضى گفتهاند : يعنى به كسانى كه موافق با عقيده ايشان بودند و اهل دين و مرامشان از امّتهاى گذشته وقتى كه در موقع ديدن بلا و عذابى كه توبه كردند و قبول نشد از ايشان .
ضحاك گويد : مقصود از اين آيه اصحاب فيل است كه وقتى خواستند كعبه را خراب كنند .