پيروانشان بر طريق انكار .
أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ
آيا ما شما را بازداشتيم از هدايت و ايمان بعد از آنكه آمد شما را يعنى ما مانع نشديم از پذيرفتن هدايت و ارشاد .
بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ
بلكه خود شما كافر بوديد ، يعنى بلكه شما خودتان كفر ورزيديد و ما تحميل نكرديم كفر را بر شما قهرا و جبرا ، پس هر يك از دو گروه گناه را بر گردن رفيقش خواهد گذاشت و او را متّهم خواهد نمود و هيچ كس گناه را نسبت بخداى تعالى نميدهد .
وَ قالَ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
و گويند كسانى كه زبون ، و ناتوان شدند به آنان كه سركش و طاغى شدند يعنى پيروان به رؤساء مستكبر خواهند گفت :
بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
بلكه مكر شب و روز يعنى اغواء و فريب كارى شما در شب و روز ما را از پذيرفتن ايمان و هدايت باز داشت .
إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً
يعنى هنگامى كه ما را فرمان داديد كه وحدانيّت و يكتايى خدا را انكار كنيم و ما را فراخوانديد كه براى او شريكانى در عبادت قرار دهيم .
وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ
دو وجه دربارهء اين جمله ذكر شده :
1 - يعنى اظهار پشيمانى و ندامت كردند . 2 - يعنى ندامت و پشيمانى را مخفى داشتند ، و در شعر امراء القيس اسرار تفسير شده است :
تجاوزت حرّاسا اليها و مشعرا * علىّ حرا ما لو يسرّون مقبلى
يعنى رفتم به خانه معشوقهام و به وصل او رسيدم و گرچه در اطراف منزلش