اعراب :
بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
در آن دو وجه گفتهاند :
1 - اينكه مكر مبتداء و خبرش محذوف باشد يعنى ( مكركم فى الليل و النهار صددنا عن ذلك حين امرتمونا ان نكفر باللّه ) مكر شما در شب و روز ما را بازداشت از اين كار هنگامى كه امر كرديد ما را كه كافر به خدا شويم .
2 - اينكه فاعل فعل محذوف باشد ، تقديرش ، بل صددنا مكركم فى الليل و النهار ، بلكه بازداشت ما را مكر شما در شب و روز ، و عرب اضافه مىكند احداث و افعال را به زمان بر سبيل و طريقت توسعه دادن و ميگويد صيام النهار و قيام الليل ، و معنى اينست كه روزه گرفتن در روز و برخاستن براى عبادت در شب ، شاعر گويد :
لقد لمتنا يا ام غيلان فى السرى * و نمت و ما ليل المطى بنائم
هر آينه البته ما را اى خار مغيلان در رفتن شب با نيش خود سرزنش كردى و خوابيدى و حال آنكه شب راه پيماينده خواب نيست .
شاهد در ليل المطى است كه آن را بخواب توصيف كرده ، پس شب را توصيف بخواب نمود و اين بر طريق قول تقواست كه مىگويى نهارك صائم و ليلك قائم ، روز تو روزه دار و شب تو بيدار و ايستاده است .
تفسير :
سپس خداوند سبحان حال ايشان را در قيامت بيان فرمود ، پس حكايت كرد از ايشان و گفت :
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و گفتند آنانى كه كافر شدند و ايشان يهود بودند ، و بعضى گفتهاند : ايشان مشركين عرب بودند و اين صحيحتر است