لا يَمْلِكُونَ مِثْقالَ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ
يعنى مالك وزن ذرّهاى از خير و شرّ و سود و زيان نيستند .
وَ ما لَهُمْ فِيهِما
و نيست براى آنها در آفريدن آسمان و زمين .
( مِنْ شِرْكٍ )
شركتى و نصيبى .
وَ ما لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ
يعنى نيست براى خداى سبحان از ايشان كمكى بر خلق آسمان و زمين و نه بر چيزى از چيزها .
وَ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ
يعنى بتحقيق كه شفاعت در نزد خداى تعالى سودى ندارد ، مگر براى كسى كه خدا از او راضى و او را پسنديده و به او رخصت در شفاعت دهد مانند فرشتگان و پيامبران و اولياء خدا ، و ممكنست كه معنايش اين باشد مگر براى كسى كه خدا اجازه داده در اينكه براى او شفاعت كند ، پس مىباشد مانند قول خدا ،
وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى
« 1 » شفاعت نميكنند مگر براى كسى كه پسنديده باشد ، و خداى سبحان اين جمله را فرمود براى آنكه كفّار ميگفتند ،
ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى
« 2 » ما آنها را نمىپرستيم مگر آنكه ما را به خدا نزديك كنند نزديك كردنى ، و ميگفتند ،
هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ
« 3 » اينها شفيعان مايند در نزد خدا ، پس خداى تعالى حكم به بطلان اعتقاد آنها نمود .
حَتَّى إِذا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ
يعنى تا آنكه فزع از قلوبشان برداشته شود و اختلاف كردهاند در ضمير در قول خدا ( فى قلوبهم ) ، بعضى گفتهاند بمشركين كه ذكر ايشان در پيش گذشت برميگردد ، پس معنايش مىباشد تا
هامش
( 1 ) - سورهء انبياء آيهء : 28 .
( 2 ) - سورهء زمر آيهء : 3 .
( 3 ) - سورهء يونس آيهء : 3 .