لعلى هدى او فى ضلال مبين و انّكم لعلى هدى او فى ضلال مبين است .
تفسير :
سپس خداوند سبحان فرمود :
وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ
و هر آينه بتحقيق كه ابليس گمان خود را دربارهء ايشان راست پنداشت ضمير در عليهم باهل سبا برميگردد .
مجاهد گويد : ضمير آن به همه مردم برميگردد مگر آنكه خدا را اطاعت كرده و معنايش اينست كه ابليس ميگفت هر آينه من آنها را گول زده و گمراه ميكنم و اين از روى علم و تحقيق نبود ، فقط از روى گمان بود پس چون او را اهل شرك و باطل پيروى كردند گمانش را راست و محقق مىپنداشت .
فَاتَّبَعُوهُ
پس پيروى كردند او را در آنچه ايشان را فرا خواند .
إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
ابن عباس گويد : مگر گروهى از مؤمنين ، من در اينجا بيانيّه است ، يعنى مؤمنين ، يعنى دانستند ايشان قباحت و زشتى پيروى شيطان را ، پس او را پيروى نكردند . و پيروى امر خداى تعالى نمودند .
وَ ما كانَ لَهُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطانٍ
يعنى براى شيطان برايشان استيلاء و ولايتى نبود كه مجبور كند ايشان را بر گمراهى فقط براى او امكان وسوسه بود چنانچه خدا از قول او حكايت كرده ،
وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ ، دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي
« 1 » نيست براى من تسلّطى بر شما جز اينكه من شما را دعوت كردم شما هم اجابت كرديد .
إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالْآخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْها فِي شَكٍّ
يعنى ما او را متمكّن از فريب دادن ايشان و وسوسهشان قرار نداديم مگر تميز دهيم بين
هامش
( 1 ) - سورهء ابراهيم آيهء : 22 .