قتاده گويد : آن يك نوع از چوب است ، و نيز گفته شده : آن درخت موز است .
وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ
يعنى اثل و خمط آن بيشتر از سدر بود .
قتاده گويد : درختان ايشان از بهترين درختان بود ، پس به جهت ، بدى كردارشان از بدترين درختها شد .
( ذلِكَ )
آنچه كه ما با آنها كرديم .
جَزَيْنهُمْ بِما كَفَرُوا
پاداش داديم ايشان را بكفران و ناسپاسى آنها .
وَ هَلْ نُجازِي
و آيا پاداش ميدهيم بچنين پاداشى .
إِلَّا الْكَفُورَ
مگر ناسپاسان آنهايى كه كفران كردند نعمت خدا را ، و خوارج استدلال كردهاند به اين آيه كه فاعل گناهان كبيره كافر است و آن استدلال محكم و خوبى نيست از جهتى كه خداوند سبحان فقط به اين آيه بيان فرمود كه به اين نوع عذابى كه بدبختى و فلاكت و فقر است مجازات نميشود مگر كافر و ناسپاس و ممكن است فاسق عذاب شود به غير اين عذاب .
و بعضى گفتهاند : يعنى آيا مجازات ميكنيم به تمام گناهانش مگر كافر را براى آنكه مؤمن قطعا بعضى از گناهانش بخشيده و از آن صرف نظر مىشود ( البتّه با توبه و ولايت خاندان رسالت ( ع ) .
ابى مسلم گويد : مجازات از تجازى و تقاضى است ، يعنى اقتضا نميكند و بر نميگردد از آنچه را كه داده مگر كافر را و ايشان چون كفران نعمت كردند مقتضى شد كه هر چه به ايشان داده پس بگيرد .
وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً
يعنى از داستان آنها اين بود كه ما قرار داديم ميان آنها و ميان دهستانهاى شام