إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ
يعنى دين خداى توانايى كه مغلوب نمى شود و خدايى كه بر تمام كارهايش پسنديده و او اللَّه تعالى است ، و در اين آيه دلالتى است بر فضيلت علم و شرافت علماء و بزرگى مقامشان ، سپس - خداوند سبحان برگشت بحكايت از كفّار و فرمود :
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و گفتند بعضى از كفّار به برخى ديگرشان ، يا گفتند رهبران كفّار به پيروانشان بر طريق استبعاد و تعجّب و يا تمسخر و استهزاء .
هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلى رَجُلٍ
آيا شما را دلالت كنيم بر مردى و منظورشان محمد ( ص ) بود .
يُنَبِّئُكُمْ إِذا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ
كه خبر ميدهد شما را هر گاه كه ريز ريز شديد و پراكنده گشتيد شما ، هر آينه در خلق نويى خواهيد بود ، يعنى مپنداريد كه شما برانگيخته خواهيد شد بعد از آنى كه استخوان پوسيده شده و خاك شديد و آن قول اوست ،
" إِذا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ "
يعنى جدا جدا شده و ذرّات بدنتان پراكنده شد و پاره پاره شد به تمام پارگى و زمين و درندگان و پرندگان شما را خوردند .
أَفْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً
يعنى آيا مىبينيد كه او محمد به خدا دروغ بسته وقتى پنداشته كه ما بعد از مرگ مبعوث ميشويم ، و آن استفهام تعجّب و انكارى است .
أَمْ بِهِ جِنَّةٌ
آيا به او جنون و ديوانگى عارض شده كه به چيزى كه نميداند