جُنُودٌ
العامل اينجا محذوف تقديرش چنين است ، اذكروا نعمة اللَّه عليكم كائنة وقت مجىء جنود ( اذ جاءكم ) بدل از اذ اوّل و همين طور از
إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ
است
شأن نزول :
كلبى گويد : پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله ميان اصحابش برادرى و مواخات برقرار كرد و هر دو نفر مرد را با هم برادر نمود ، پس هر گاه يكى از آن دو از دنيا ميرفت آنكه زنده بود ميراث او را تصاحب كرده و به نزديكان نسبى او چيزى نميداد و اين مدّتى تا خدا ميخواست ادامه داشت تا آيه
أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ . . .
نازل شد ، پس آيات مواريث نسخ كرد قانون ميراث مؤاخات و برادرى و هجرت را و نزديكتر به ميّت ( مانند پسر و دختر و پدر و مادر و همسر ) وارث گرديد ، پس نزديكتر مانند برادر و خواهر و جد و جدّه از نزديكان و خويشاوندان .
قتاده گويد : مسلمانها به سبب مهاجرت وارث ميشدند و اعرابى مسلمان كه هجرت نكرده بود از مهاجرين چيزى را ارث نمىبرد ، پس اين آيات نازل و ميراث بنسب و خويشاوندان مقرّر گرديد .
تفسير :
النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله سزاوارتر است بمؤمنين از خودشان يعنى آن حضرت اولى و شايستهتر است بايشان از خودشان .
مقصود از اينكه پيامبر سزاوارتر است چيست ؟
چند قول در معناى اولى گفته شده است :