ساختم ، پس امتناع كرد از پاسخ دادن و البته آن اخبار از حال است كه از آن تعبير بذكر جواب و سؤال شده و مىگويى كه فلانى دروغى گفت كه كوهها تحمّل آن را نتوانند ، و خداوند سبحان فرمود : فقال لها و للارض ائتيا طوعا و كرها قالتا اتينا طائعين ، پس به آسمان و زمين فرمود بيائيد بسوى ما در حال رضا و يا عدم رضا گفتند ما بسوى تو مىآييم در حالى كه با طوع و رغبتيم « 1 » و خطاب كسى كه نميفهمد صحيح نيست شاعر گويد :
فاجهشت للبوباة حين رأيته * و كبّر للرحمن حين رآني
پس هول كردم و ترسيدم هنگامى كه ديدم علامت و نشانه قبيله معشوقهام را و او براى خدا تكبير گفت وقتى كه مرا ديد .
فقلت له اين الذين عهدتهم * بجنبك فى خفض و طيب زمانى
پس به او گفتم كجا رفتند آنهايى كه با ايشان پيمان بستم در كنار تو در حالى كه در زندگانى خوش و زمان خوشى بودند .
فقال مضوا و استودعونى بلادهم * و من ذا الذى يبقى على الحدثان
پس گفت گذشتند و بلادشان را برسم امانت به من سپردند و كيست آنكه بر اين دنيا و عالم حادثه باقى بماند ، و ديگرى گويد :
فقال لى البحر اذا جئته * و كيف يجيب ضرير ضريرا
هامش
( 1 ) - سورهء فصّلت آيهء : 11 - مترجم گويد ، علم انروز ثابت كرده كه همه - موجودات گوش شنوا و چشم بينا و زبان گويا دارند و آيات عديده قرآن مثل و ان من شىء الا يسبّح بحمده ، يومئذ تحدث اخبارها و . . . مؤيد اين موضوع است ، مولى جلال الدين رومى گويد :جمله ذرّات عالم در نهان * با تو ميگويند روزان و شبانما سميعيم و بصيريم و خشيم * با شما نامحرمان ما خاموشيم