لغت را آيهء ديگر تأييد مىكند كه مىفرمايد : (
أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ ؟
) « 1 » همانگونه كه در اين آيه ( سر ) مفرد آمده و جمع بسته نشده است ، همين طور هم در آيهء مزبور فرموده است : ( اسرارهم ) .
و آنان كه همزه را فتح داده ( اسرارهم ) خواندهاند آن را جمع ( سرّ ) گرفتهاند چون اقسام سر مختلف است ، و چند جنس متخالف را جمع بستن خوب است ، و آن گونه كه عمدهء مصادر گواه است در آيهء (
يَعْلَمُ سِرَّهُمْ
) سر به صورت مفرد آمده است ، زيرا سر مصدر است و شامل تمام اقسام آن خواهد شد ، و يك بار مفرد آورده شده است و بار ديگر جمع .
لغات آيات :
اضغان - جمع ضغن عبارت است از حقد و كينه .
لحن - در اصل بمعنى منحرف ساختن كلمه از جهتش مىباشد ، كه سپس در دو جهت صواب و خطاء استعمال شده است :
1 - امّا استعمال لحن در صواب بمعنى كنايه از چيزى است كه انسان نخواهد آن را بطور صريح بيان كند ، شاعر گفته است :
( و لقد وحيت لكم لكيلا تفطنوا * و لحنت لحنا ليس بالمرتاب )
يعنى : ( بشما اشاره نمودم تا آنان متوجّه نشوند و كنايهاى زدم كه زشت نبود ) و بعضى گفتهاند لحن بمعنى زيركى و سرعت فهم است ، و فاعل ( لحن يلحن ) ( لحن ) است هر گاه زيرك باشد ، و از اين باب است حديث كه ميگويد :
( لعلّ احدكم يكون الحن بحجته من بعض
) يعنى : ( چه بسا يكى از شما براى رساندن برهانش قويتر از ديگرى باشد ) يعنى زيركتر و چابكتر از ديگرى
هامش
( 1 ) - سورهء توبه 9 آيهء 78 .