را هلاك كنيم ، يعنى : اگر ما بخواهيم اينان را هلاك كنيم چه كسى هست كه آنان را در امان قرار دهد ؟ سپس خداوند به منظور توبيخ و توهين كافران و منافقين مىفرمايد : « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ » يعنى : آيا كسى كه در دين خود يقين دارد ، و در اعتقادش به يكتاپرستى و أحكام دين داراى برهانى روشن است . « كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ » يعنى : شيطان گناهانش را برايش زينت داده ، و او را گمراه ساخته است . « وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ » و از خواستههاى نفسانى خود پيروى نمودند ، و اين صفت مربوط به كسانى است كه مشركين هستند و از ابن زيد نقل شده است كه اينان منافقين مىباشند كه داراى اين وصف هستند . و از حضرت باقر ( ع ) هم روايت شده است كه منظور از اينان منافقين هستند « 1 » . آن گاه به توصيف بهشتهايى كه به مؤمنين وعدهء آن را دادهاند پرداخته مىفرمايد : « مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ » تفسير آن در سورهء رعد گذشت . « فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ » يعنى : آبهاى بهشت بخاطر زياد ماندن مانند آبهاى دنيا تغيير پيدا نمىكند . « وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ » كه نه ترش است و نه زبانگز ، و هم - چنين ديگر عوارضى كه در دنيا به شيرها مىرسد . « وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ » يعنى : نهرها از خمرى كه لذيذ است و
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢٣ — صفحة 58
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٥٨
هامش
( 1 ) تفسير ابن عبّاس صفحهء 316 مىگويد : منظور ازكَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِأبو جهل است .