تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 418

مساهمون:

ص٤١٨
يعنى : ( حوادث روزگار زنان خاندان حرب را همان قدر كه عياشى كرده بودند در هم كوبيد ، در نتيجه موهاى سياهشان سفيد ، و روهاى سفيدشان سياه گرديد ) .

معناى آيات :

سپس خداوند اين آيه را به آيات قبلى عطف كرده ميفرمايد :
« وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى »
يعنى : سرانجام كار بسوى پاداش الهى و يا عذاب او خواهد بود ، و كلمهء ( منتهى ) و ( آخر ) بيك معنى است ، و در اينجا منظور از ( منتهى ) سرانجام كار است تا آن گاه كه ديگر پايان كار و اعمال دنيا است .
« وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَ أَبْكى »
از عطاء و جبائى نقل شده است كه
( أَضْحَكَ وَ أَبْكى )
يعنى موجبات خنده و گريه را كه سرور و حزن باشد بوجود آورد ، همانگونه كه گفته مىشود : ( اضحكنى فلان ) و ( ابكانى ) يعنى فلانى مرا خنداند و يا گرياند . از مجاهد نقل شده است يعنى : خداوند بهشتيان را در بهشت خندانيد و جهنميان را در جهنم گريانيد ، خنده و گريه از افعال انسان است ، خداوند ميفرمايد : (
فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً
) و ميگويند : (
تَعْجَبُونَ وَ تَضْحَكُونَ
) كه ضحك به انسان نسبت داده شده است . حسن گويد : خداوند آفرينندهء خنده و گريه است ، خنده بخاطر سرور ، و خوش‌آيندى كه در قلب است چهرهء انسان را شاداب ميسازد ، هنگامى كه حالتى بر انسان عارض گردد كه قابل دفع نيست ، قهرا آن حالت از فعل الهى محسوب مىشود ، و گريه عبارتست از جارى شدن اشك بر گونه بخاطر اندوهى كه در دل مى باشد ، و گاهى هم گريه از روى يك خوشحالى آميخته با يادآورى اندوهى است كه از رقت قلب نشأت ميگيرد . بعضى گفته‌اند : يعنى خداوند مطيع را با رحمت خود خندانده و عاصى را با عذاب خود گريانده است .