بودند كه بدانند محمد ( ص ) پيش از آنان خواهد مرد ، و اين پاسخ آن گفتارى است كه ميگفتند : (
نَتَرَبَّصُ بِهِ رَيْبَ الْمَنُونِ
) .
ابن عباس گفته است : يعنى : آيا لوح محفوظ در اختيار آنان است ، و از روى آن نوشته ، و به مردم خبر ميدهند ؟
حسن گفته است : اين قسمت جواب گفتار آنان است كه اگر جريان آخرت آن طور كه شما مىگوييد حق باشد بهشت به ماه نيز خواهد رسيد ، و مانند آنست آيه :
(
وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنى
) .
و آن غيب كه بجز خدا كسى از آن آگاه نيست ، آن چيزهايى است كه افراد عاقل بطور ضرورت آن را نميدانند ، و هيچ دليلى بر آن وجود ندارد ، و تنها خداوند از آن آگاه است ، زيرا خداوند آن آگاهى را لنفسه دارد ، و عالم لنفسه از جميع معلومات آگاه است ، و چيزى بر او پوشيده نميباشد .
« أَمْ يُرِيدُونَ كَيْداً »
يعنى : نسبت به تو مكرى و سوء قصدى به كار بندند و اين سوء قصد نقشهاش در دار الندوة طرح شده است .
« فَالَّذِينَ كَفَرُوا هُمُ الْمَكِيدُونَ »
و اين كافران به مكافات مكر خود خواهند رسيد ، و ضرر آن به خودشان باز خواهد گشت ، و مكرشان گريبان گيرشان خواهد شد ، همانگونه كه خداوند توطئهگران دار الندوة را بخاطر مكرشان مجازات فرمود و آنان را در جريان جنگ بدر به قتل رسانيد .
« أَمْ لَهُمْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ »
يعنى : آيا آنان خدايى دارند غير از اللَّه كه آنان روزى داده و حفظشان مىكند و ياريشان ميدهد ؟ يعنى : اين افرادى را كه اينان خدا گرفتهاند براى آنان نميتوانند مفيد باشند ، و نيز قدرت دفاع از آنان هم نخواهند داشت ، آن گاه خداوند خويشتن را تنزيه كرده ميفرمايد :
« سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ »
يعنى : خداوند از اين شريكان كه ميپندارند منزّه است ، سپس خداوند عناد و قساوت قلب آنان را يادآور شده ميفرمايد :