« كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهِينٌ »
مقاتل گويد : يعنى : هر انسان كافرى در جهنّم در گرو اعمال شرك آميزى است كه انجام داده است .
و اما مؤمن در گرو نخواهد بود زيرا خداوند در جاى ديگر فرموده است :
(
كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ
) « 1 » كه در آن مؤمنين استثناء شدهاند .
بعضى گفتهاند يعنى : با هر انسان آن گونه رفتار خواهد شد كه استحقاق آن را دارد ، و طبق آنچه كه انجام داده است مجازات مىشود ، اگر عبادتى انجام داده است ثواب آن را مىبيند ، و اگر گناهى كرده است به مجازات آن ميرسد و هيچكس را بخاطر گناهى كه ديگرى كرده است مجازات نخواهند نمود ، آن گاه خداوند به يادآورى آنچه از نيكيها و نعمت كه بر آنان خواهد افزود پرداخته ميفرمايد :
« وَ أَمْدَدْناهُمْ بِفاكِهَةٍ »
يعنى : پشت سر هم به آنان كمك رسانديم ، زيرا امداد بمعنى آوردن چيزى است پس از چيز ديگر ، و فاكهة عبارتست از جنس ميوه .
« وَ لَحْمٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ »
يعنى : به آنان عطا كرديم و ياريشان نموديم با گوشت از جنسى كه ميل داشتند .
« يَتَنازَعُونَ فِيها كَأْساً »
يعنى : ميان خود جامهاى شراب را رد و بدل مىنمايند ، آن گاه به توصيف جامهاى شراب پرداخته ميفرمايد :
« لا لَغْوٌ فِيها وَ لا تَأْثِيمٌ »
كه در اثر نوشيدن اين شراب كارهاى زشت از آنان سر نميزند ، زيرا لغو بمعنى كارهاى باطل است ، و نيز كارهايى گناه باشد
هامش
( 1 ) - سورهء مدثر ، آيهء 38 يعنى : ( هر انسانى در گرو اعمال خويشتن است جز اصحاب يمين .