« يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً »
يعنى : روزى كه آسمان دور زند و دوران پيدا كند ، يا بهيجان در آيد ، يا موج زند ، يا به حركت در آيد و بچرخد و همهء اين عبارتها در كلمات مفسّرين آمده است .
« وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً »
يعنى : روزى كه كوهها از جا كنده شوند تا با زمين يكسان شوند .
« فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ »
اينكه فاء در كلام وارد شده است چون در كلام معنى مجازات وجود دارد ، و تقدير چنين است ( اذا كان هذا فويل لمن يكذب اللَّه و رسوله ) يعنى : حال كه چنين است پس واى به حال آن كسانى كه خدا و رسول را تكذيب ميكنند .
« الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْضٍ »
يعنى : آنان كه سرگرم سخنان باطل ميشوند ، و آن سخنان باطل كه كافران سرگرم آن ميشوند عبارتست از انكار قيامت و تكذيب پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم .
« يَلْعَبُونَ »
يعنى : با يادآورى اين سخنان باطل به غفلت مىافتند .
« يَوْمَ يُدَعُّونَ »
خيعنى : روزى كه آنان خواهند افكند .
« إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا »
بسوى آتش جهنم ، افكندنى با فشار و قدرت ، مقاتل گفته است اين شكل افكندن طورى است كه دستهاى آنان را در گردنشان قفل نموده ، سرهايشان بين پاهايشان قرار گيرد و آن گاه آنان را برو در جهنم اندازند ، كه خازنان جهنم آنان را صدا زنند و گويند :
« هذِهِ النَّارُ الَّتِي كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ »
بچشيد اين همان آتشى است كه شما در دنيا آن را دروغ مىپنداشتيد ، آن گاه آنان را با همان آتشى كه تكذيبش ميكردند عذاب ميكنند ، و به آنان گويند :
« أَ فَسِحْرٌ هذا »
اينكه مىبينيد آيا سحر و جادو است ؟
« أَمْ أَنْتُمْ لا تُبْصِرُونَ »
چون مشركان به حضرت محمد ( ص ) نسبت سحر و جادو