« وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها »
تقدير چنين است : ( فرشنا الأرض فرشناها ) يعنى : ما بساط زمين را گسترديم .
« فَنِعْمَ الْماهِدُونَ »
يعنى : ما كه اين كار را ميكنيم به منظور منافع و مصالح بندگان خدا است ، به به منظور جلب منفعت و يا دفع زيانى است .
« وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ »
حسن و مجاهد نقل كردهاند : يعنى ما از هر چيز دو صنف را آفريديم مانند شب و روز ، آسمان و زمين ، ماه و خورشيد ، جن و انس ، خشكى و دريا ، نور و ظلمت .
از ابن زيد نقل شده است كه منظور از ( زوجين ) نر و مادّه است .
« لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ »
يعنى : براى آنكه بدانيد آفريدگار اين جفتها همگى يگانه و تك است كه هيچ چيز به او مانند نيست .
« فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ »
يعنى : با پرستش خالصانهء خداوند از عذاب او به سوى رحمت و ثوابش بگريزيد .
بعضى هم گفتهاند يعنى : بارها نمودن آنچه كه شما را سرگرم مىكند و از فرمانبردارى حق و اجراى دستورات الهى باز ميدارد بسوى خداوند بگريزيد .
از امام جعفر صادق ( ع ) نيز رسيده است كه منظور آنست كه به حج برويد .
« إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ »
من از جانب خداوند .
« نَذِيرٌ »
براى شما بيم دهنده از عذاب الهى هستم .
« مُبِينٌ »
بيان كنندهء مأموريّت و رسالت خود براى شما هستم .
« وَ لا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ »
يعنى : با خداوند معبود ديگرى را از پيكرهها و بتها ستايش نكنيد .
« إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ »
و علّت تكرار اين جمله در آخر هر دو آيه اينست كه جملهء دوم براى مطلبى آمده است كه اوّلى براى آن نيامده است ، زيرا تقدير آيه اينست ( انّى لكم منه نذير فى الامتناع من جعل إله آخر معه ) يعنى : من از سوى