و بعضى بين فقير و محروم فرق گذاشتهاند ، كه گاهى مردم او را محروم ميسازند كه چيزى به او نميدهند ، و گاهى خودش با ترك سؤال خويشتن را محروم ميسازد ، پس هر گاه سؤال كرد و به او چيزى ندادند ، از آن كسانى نيست كه خود را با ترك سؤال محروم كرده باشند ، بلكه ديگران او را محروم ساختهاند ، اما اگر سؤال نكرد خودش موجب حرمان خويش شده است ، و مردم او را محروم نكردهاند .
« وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ »
يعنى در زمين راهنماييها و برهانهاى روشنى وجود دارد .
« لِلْمُوقِنِينَ »
براى آنان كه توحيد الهى را بطور تحقيق ميدانند ، و اينكه تنها موقنين را بيان كرده است چون اينان هستند كه در آيات الهى دقّت ميكنند و براى آنان بموجب دقت در اين آيات علم حاصل مىشود ، و آيات زمين عبارتست از آنچه در آنست از انواع مخلوقات و كوهها و درياها و گياهان و درختان ، كه همهء اينها دلالت بر كمال قدرت و حكمت الهى دارند ، شاعر عرب گفته است :
( و فى كل شىء له آية * تدلّ على انه واحد )
يعنى : ( در هر چيزى براى خدا دليلى وجود دارد كه انسان را به وحدانيّت او راهنمايى مىكند ) .
« وَ فِي أَنْفُسِكُمْ »
يعنى در وجود خودتان نيز آيات و نشانههاى وجود دارد كه دلالت بر وحدانيّت خداوند دارد .
« أَ فَلا تُبْصِرُونَ »
يعنى آيا نمىبينيد كه خودتان از حالى به حال ديگر تغيير مىيابيد ، و از صفتى به صفت ديگر انتقال مىيابيد ، زيرا اول نطفه بوديد ، سپس زندگى يافتيد ، سپس به صورت طفلى رشد كرديد ، آن گاه جوان شديد ، آن گاه به سن پيرى ميرسيد ، آيا اين تغيير و تبديلها شما را راهنمايى نميكند كه اين آفرينش سازندهاى دارد ، كه خلقت او را تدبير نموده ، و گردانندهاى دارد كه