عندنا را حال دانسته ، و ذو الحال را كل امر حكيم دانسته كه نكره است .
اين بود احتمالات نصب در ( مثل ما ) .
اعراب آيات :
قليلا - كانوا قليلا من الليل ما يهجعون جايز است كه قليلا خبر كان باشد و فاعل آن ما يهجعون است ، و تقدير اينست : ( كانوا قليلا هجوعهم ) و جايز است كه قليلا صفت باشد براى مصدر محذوف بنا بر اين تقدير : ( كانوا يهجعون هجوعا قليلا ) بنا بر اين تركيب ما زائده خواهد بود و يهجعون خبر كان است .
و من در قوله : (
مِنَ اللَّيْلِ
) جايز است بمعنى باء باشد ، همانگونه كه باء بمعنى من مىآيد در قوله : (
عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُ اللَّهِ
) كه بمعنى ( منها ) است كه تقدير مىشود : ( كانوا يهجعون بالليل قليلا ) و بعضى گفتهاند : (
ما يَهْجَعُونَ
) بمنزلهء هجوعهم است ، و آن بدل است از واو در كانوا .
و (
مِنَ اللَّيْلِ
) در موضع صفت است براى قليل ، و تقدير اينست : ( كان هجوعهم قليلا من الليل ) .
آيات - و قوله
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ وَ فِي أَنْفُسِكُمْ
، اگر آيات مرفوع باشد بنا بر اينكه مبتداء باشد ،
وَ فِي الْأَرْضِ
خبر باشد ، ضمير در (
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ
) مانند ضمير در خبر مبتداء است ، و اگر آيات را مرتفع بوسيلهء ظرف بگيريم ضمير در و فى أنفسكم مانند ضمير در فعل است ، مثل اينكه بگويند : ( قام زيد و قعد ) و تقدير چنين است ، ( و فى أنفسكم آيات ) .
همين طور است آنچه كه بعدا مىآيد : ( و فى موسى ) يعنى : ( و فى موسى آيات ، و فى هود آيات ، و فى ثمود آيات ، و فى قوم نوح آيات ، و فى عاد آيات ) .