گذاشتهاند آنست كه در عذاب جهنم اين شيطان هم قرين انسان خواهد بود .
بعضى هم گفتهاند : منظور از اين قرين انسان است و آنان عبارتند از علماى فاسد و پيروانشان . « 1 »
« رَبَّنا ما أَطْغَيْتُهُ »
شيطان گويد : خدايا من او را گمراه نساخته و او را با بى ميلى وادار به طغيان نساختهام ، يعنى : من او را عصيانگر نكردهام .
هاى خود را در راه او خرج كنيم .
« مُعْتَدٍ »
ستمگر متجاوزى كه از حدود الهى تجاوز نمايد .
« مُرِيبٍ »
يعنى : در وجود خدا و آنچه كه از طرف او نازل شده است شك مىكند .
بعضى گفتهاند يعنى : متّهم است و با انجام كارهايى مورد سوء ظن قرار مى - گيرد ، مانند شخص مورد ملامت كه كارهايى انجام مىدهد ، و به خاطر آن كارها ملامت مىگردد .
بعضى گفتهاند : اين آيه در باره وليد بن مغيره نازل شده است ، چون فرزندان برادرش در باره اسلام آوردن با او مشورت كرده بودند ، كه وليد آنان را از اسلام آوردن مانع شد ، بنا بر اين منظور از خير اسلام خواهد بود .
« الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ »
كه بتها را با خدا شريك دانسته است .
« فَأَلْقِياهُ فِي الْعَذابِ الشَّدِيدِ »
و اين قسمت تأكيد قسمت قبلى است ، مثل ، اينكه گفته است آنچه را كه بشما گفتهام عمل كنيد كه او مستحق عذاب است .
« قالَ قَرِينُهُ »
از ابن عباس و قتاده و مجاهد نقل شده است كه منظور از قرين شيطانى است كه او را گمراه ساخته است ، و علت آنكه نام آن شيطان را قرين
هامش
( 1 ) - شواهد التنزيل حسكانى ج 2 ص 189 در دنباله حديث آمده است كه ( ابو حنيفه بقوم گفت : برخيزيد ديگر از اين محكمتر چيزى نخواهد آمد )