« وَ جاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهِيدٌ »
يعنى : در روز موعود هر فرد مكلّفى خواهد آمد در حالى كه فرشتهاى همراه او است كه او را به سوى حساب سوق مىدهد ، و فرشتهء ديگرى كه شاهد اعمال او است و تمام اعمال او را ياد - داشت نموده است ، كه ديگر راهى براى فرار و انكار نخواهد داشت .
ضحاك گفته است سائق از فرشتگان خواهد بود ، و شاهد از اعضاء و جوارح بدن انسان است كه شهادت بر اعمال آنان مىدهد .
« لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ »
يعنى : به او گفته مىشود كه تو در اشتباه و فراموشى به سر مىبردى .
« مِنْ هذا »
و در دنيا از اين روز غافل بودى ، و غفلت عبارت است از رفتن معنايى از خاطره و ذهن .
« فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ »
و ما آن پردهاى را كه در دنيا قلب و گوش و چشمت را پوشانيده بود برداشتيم تا اينكه همه چيز برايت روشن شد ، حقيقت اشياء تنها در آخرت براى انسان كشف مىشود ، چون خداوند علوم ضرورى را در انسانها مىآفريند ، و با داشتن اين علوم است كه پرده از چشم و گوش و دل آنان برداشته مىشود ، و منظور از اين كشف و بينش عموم مكلّفين است ، چه نيكان و چه تبهكاران ، چون تمام افراد بشر بطور ضرورى اين آگاهى را خواهند يافت .
« فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ »
يعنى : امروز ديگر چشمت تيزبين خواهد بود كه هيچ نوع شك و شبههاى در آن راه نخواهد يافت .
بعضى گفتهاند يعنى : امروزه دانشت نسبت به حالاتى كه در دنيا داشتى نافذ است ، و منظور از بصر در اينجا چشم سر نيست ، همانگونه كه مىگويند :
فلانى بصيرت به نحو يافته است .
و از ابن عباس روايت شده است كه اين آيه مخصوص كافران است ، يعنى : تو امروز آنچه را كه در دنيا ندانستى خوب مىدانى .