اعراب آيات :
جواب قسم در جملهء (
ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِيدِ
) محذوف است كه جملهء (
أَ إِذا مِتْنا وَ كُنَّا تُراباً
) بر آن دلالت مىكند ، و تقديرش اين است : ( انّكم مبعوثون ) سپس آنان در پاسخ مىگويند : آيا پس از آنكه مرديم و تبديل به خاك شديم دوباره برانگيخته خواهيم شد ، و نيز جايز است كه جواب قسم اين باشد : (
قَدْ عَلِمْنا ما تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ
) و علّت حذف لام آن است كه در ما قبل عوض آن آمده است ، همانگونه كه آمده است (
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
) تا (
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها
) كه در معنى ( لقد أفلح است ، و عامل در أ إذا متنا پنهان است كه تقدير ( أ إذا متنا بعثنا ) است .
معنى آيات :
« ق »
كه تفسير آن قبلا گذشت .
از ابن عباس روايت شده است كه اين حرف اسمى است از اسماء اللَّه .
از ضحاك و عكرمة روايت شده است كه ق اسم كوهى است كه بر زمين احاطه دارد كه اين كوه از زمرد سبز بوده ، و سبزى آسمان از آن است « 1 » .
هامش
( 1 ) - تفسير نور الثقلين جلد 5 صفحهء 104 به نقل از معانى الأخبار نظير اين گفته را از امام صادق ( ع ) نقل مىكند ، و در اين حديث اضافاتى وجود دارد كه ذيلا آن را نقل مىكنيم :
( عن الصادق ( ع ) حديث طويل يقول فيه : (
و أمّا ق فهو الجبل المحيط بالأرض ، و خضرة السّماء منه ، و به يمسك السّماء أن تميد بأهلها
) . يعنى : ( امّا ق نام كوهى است كه فراگير زمين است ، و سبزى آسمان از آن