« رَحِيمٌ »
و نسبت به مؤمنين مهربان است .
« يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى »
يعنى : شما را از آدم و حواء آفريديم ، به اين معنا كه شما در نسب متساوى هستيد ، چون همگى در نسب به آدم و حواء مىرسيد ، اينجا خداوند مردم را از تفاخر به وسيلهء انساب نهى فرموده است .
عكرمه از ابن عباس روايت كرده است كه پيامبر خدا ( ص ) فرمودند : ( شماها از يك زن و مرد آفريده شدهايد ، همانند . . . . . . . . احدى بر ديگرى برترى ندارد مگر به وسيلهء تقوى ) .
سپس خداوند يادآور شده است كه نسبهاى مردم را متفرق ساخته است كه بدين وسيله از يكديگر شناخته شوند ، نه آنكه بر يكديگر تفاخر نمايند ، و ميفرمايد :
« وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ »
شعوب جمع شعب است كه عبارت است از تودههاى عظيم انسان مانند مضر و ربيعه ، و قبائل عبارت است از گروههايى از انسان كه از شعوب كمترند مانند قبيلهء بكر از شعب ربيعه و قبيلهء تميم از شعب مضر ، اين معنا مطابق گفتهء اكثر مفسّرين است .
حسن گفته است : شعوب به جمعيتهايى كمتر از قبيله گفته مىشود ، و اينكه به آنان شعوب مىگويند چون رشته رشته و متفرّق شدهاند .
و در روايت عطاء از ابن عباس آمده است كه منظور از شعوب موالى ( ايرانيان ) و منظور از قبائل عرب است .
از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است كه شعوب از عجم است ، و قبائل از عرب و اسباط از بنى اسرائيل و قومى نيز بر اين قولند .
« لِتَعارَفُوا »
يعنى : من شما را اين گونه قرار دادم كه يكديگر را بشناسيد .
و نصب و قوم و خويش و پدران يكديگر را بدانيد ، و اگر اينطور نبود داد و ستدها فاسد مىشد ، و دنيا خراب مىگرديد ، و نقل حديث امكان نداشت .