اول داخل است ، زيرا همانگونه كه فاعل در انجام فعل نياز به وسائل و آلات دارد ، نيازمند بر طرف شدن موانع نيز مىباشد ، بنا بر اين هنگامى كه هر نوع مانعى از سر راهش برداشته شد ، قدرت بر انجام فعل خواهد يافت .
قربانا - قربان عبارت است از هر عبادت و طاعتى كه به وسيلهء آن به پيشگاه الهى تقرّب جسته مىشود و جمع آن ( قرابين ) است .
اعراب آيات :
فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ
- إن در اين جمله به معنى ماء نافيه است ، و إن نافيه با ماء موصولهاى كه به معنى الّذى است بهتر است از ماء نافيه ، و لذا مىبينيم كه اگر بگوئيد : ( رغبت فيما رغبت فيه ) بهتر آن است كه به جاى آن بگوئيد :
( رغبت فيما إن رغبت فيه ) ، زيرا در صورت دوّم لفظ ما و إن با يكديگر اختلاف دارند .
معنى آيات :
آن گاه خداوند بزرگ كفّار مكه را ترسانده ، و از برترى جسمى و نيروى قوم عاد سخن به ميان آورده مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ »
بنا به قول ابن عبّاس و قتاده يعنى : ما به قوم هود و . . . از نظر نيروهاى بدنى و قدرت جسمى و طول عمر و ثروت فراوان امكاناتى داديم كه نظير آن را به شما ندادهايم .
و بعضى هم گفتهاند : إن زائده است و معنى آن است كه ما قوم هود و . . .
را نسبت به انجام طاعات تمكن بخشيديم ، و قدرت استدلال بر توحيد و مطالعه