به منظور عبادت ، و عكف على هذا لامر يعكف عكوفا هنگامى گفته مىشود كه بر كارى يا چيزى اقامت نمايد .
معرة - و معره به كار زشت گويند ، و گويند ( و فلان فلانا ) هنگامى كه او را سرزنش نمايد و عيبى را به او نسبت دهد ، و لذا بيمارى ( جرب ) را ( عر ) و كثافت انسان را ( عرة ) نامند .
اعراب آيات :
سُنَّةَ اللَّهِ
- اين كلمه منصوب است بنا بر مصدريت و تقدير چنين است : ( سن اللَّه خذ لانهم سنة ) .
أَنْ تَطَؤُهُمْ
- موضع آن رفع است بنا بر آنكه بدل از رجال باشد و معنى آن چنين است : اگر نبود كه رجالى مؤمن و زنانى مؤمنه را پايمال ميكرديد ، و سپس ميگويد : (
لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا . . .
) و تقدير آنست ( و طو رجال و نساء اى قتلهم ) كه
أَنْ تَطَؤُهُمْ
بدل اشتمال است مانند ( نفعنى عبد اللَّه علمه ) و ( اعجبتنى الجارية حسنها ) .
و نيز جايز است كه محل ( ان تطؤها ) نصب باشد بنا بر بدليت از هم در ( تعلموهم ) كه تقدير چنين است : ( و لو لا رجال و نساء لم تعلموا أن تطؤهم ) اى لم تعلموا وطأهم ، كه باز هم بدل از نوع بدل اشتمال خواهد بود .
لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ
- در موضع رفع است كه صفت براى رجال و نساء باشد .
لو لا - و براى لو لا جواب لو در (
لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا
) كافى است
وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً
- عطف شده است به كاف و ميم در
( وَ صَدُّوكُمْ )
اى صدوكم و صد و الهدى و معكوفا حال است .
أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ
- تقديرش اينست : ( كراهة ان يبلغ ) كه مضاف حذف شده است ، و بعضى گفتهاند : معكوفا من ان يبلغ بوده است كه ( من ) حذف شده