ميفرمايد : با حقّت باطل آنان را ، و با حلم و بردباريت نادانى ، و با عفوت بديهاى آنان را پاسخ بده .
( فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ )
يعنى : هر گاه تو دشمنان خودت را به نرمى و مدارا پاسخ دادى دشمنى كه از نظر مذهبى با تو خصومت داشت به صورت دوستى مهربان از نظر دينى ، و فاميلى عزيز از نظر نسب در خواهد آمد .
از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است كه حسنه تقيّه و سيّئه سر فاش نمودن است « 1 » .
( وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا )
يعنى : اين اعمال و اين حالت را ، كه پاسخگويى بديها بوسيله خوبيها است به خود نخواهد گرفت مگر صابران كه خشم خود را فرو نشانده ، و بديها را تحمّل ميكنند ، و نيز از حضرتش روايت شده است : مگر كسانى كه در دنيا بر اذيت و آزارها صبر نمودهاند .
( وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ )
يعنى : اين خصلت كه ياد شد ، داده نخواهد شد مگر با فرادى كه داراى بهرهاى بزرگ از عقل و نظر باشند .
بعضى هم گفتهاند اين صفات را نخواهند داشت مگر كسانى كه داراى بهرهاى فراوان از ثواب و خيرات هستند .
هامش
( 1 ) تفسير برهان ج 4 ص 111 : ( از حضرت صادق ( ع ) دربارهء اين آيه روايت شده است كه فرمودند : حسنه تقيه و راز دارى است و سيّئه عبارت است از افشاى اسرار ، و در معنى« ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ »فرمودند : يعنى با تقيّه كه روش نيكو است از خود دفاع كن . . . )