( فِي أَصْحابِ الْجَنَّةِ )
يعنى : در زمرهء بهشتيان كه از گناهانشان در ميگذريم ، گناه آنان را نيز عفو ميكنيم ، بنا بر اين
« فِي أَصْحابِ الْجَنَّةِ »
در موضع نصب است بنا بر آنكه حال باشد .
( وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ )
يعنى : به آنان وعدهء راست داد ، و آن وعدهاى است كه خداوند به اهل ايمان داده است كه اعمال نيكوكارانشان را قبول كرده ، گناهكارشان را عفو كند ، و هر گاه بخواهد به آنان تفضل كند عذاب را از آنان بر خواهد داشت ، يا آن گاه كه توبه كنند . . . ، و آن وعدهاى كه به آنان ميدادند به زبان پيامبران وعده داده ميشد .
( وَ الَّذِي قالَ لِوالِدَيْهِ )
آن كس كه هر گاه پدر و مادرش او را به ايمان دعوت كنند به آنان گويد :
( أُفٍّ لَكُما )
اين جمله ، جملهء اظهار تنفر است ، و منظور از آن اظهار خشم و نفرت است ، و بمعنى : « بعدا لكما » يعنى : دور باشيد ، « يا شما را نبينم » و بعضى هم گفتهاند : يعنى : كثافت ، بوگنددار ، همانگونه كه به هنگام استشمام نمودن بوى گند از آن اظهار تنفر و انزجار كنند .
( أَ تَعِدانِنِي أَنْ أُخْرَجَ )
آيا به من وعده ميدهيد كه از قبر بيرون آمده زنده شده بر انگيخته خواهم شد .
( وَ قَدْ خَلَتِ الْقُرُونُ مِنْ قَبْلِي )
با اينكه امتهاى پيش از من رفتهاند و مردهاند ، ولى از قبر بيرون نيامدند ، و بزندگى بازنگشتند ، و بعضى گفته اند يعنى : قرنها بر اين مذهب گذشته است كه انكار بعث و زنده شدن مردگان ميشوند .
( وَ هُما يَسْتَغِيثانِ اللَّهَ )
يعنى : پدر و مادرش بدرگاه خداوند استغاثه