بر اين هلاك نمودن اينان آسانتر است .
( إِنَّهُمْ كانُوا مُجْرِمِينَ )
آن اقوام گناهكار بودند كه هلاك شدند ، پس اينان هم بترسند از اينكه مانند آنان بسرشان آيد .
( وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ )
يعنى : ما اين آسمان و زمين را بدون حكمت نيافريدهايم ، بلكه آفرينش آنها داراى خاصيّت ، و حكمتى است ، و آن عبارتست از آنكه مكلّفين را از آن بهرهمند سازيم و آنان را در معرض ثواب قرار دهيم ، و نيز بوسيلهء آسمان و زمين ساير حيوانات را به انواع و اقسام لذّتها بهرهمند سازيم .
( ما خَلَقْناهُما إِلَّا بِالْحَقِّ )
يعنى آسمان و زمين جز از روى دانشى كه موجب خلقت آنها بود نيافريديم ، زيرا علم جز براستى و حقيقت دعوت نميكند بعضى گفتهاند يعنى : آسمان و زمين را نيافريديم مگر براى حقّ يعنى امتحان نمودن بوسيلهء امر و نهى و تميز دادن بين نيكو كار و بد كار بدليل اين آيه كه ميفرمايد :
« لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا »
يعنى : تا آنان كه اعمال زشتى انجام دادهاند بپاداش خود برسند و آنان كه كارهاى نيك انجام دادهاند نيز بپاداش عمل نيك خود برسند .
بعضى هم گفتهاند يعنى : ما آنها را جز بر حقّ كه مستوجب حمد و ثنا است نيافريديم ، و ما آنها را بر باطل نيافريديم كه مستوجب مذمت باشد .
( وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ )
يعنى : و لكن بيشتر مردم صحّت آنچه را كه ما گفتهايم نميدانند ، زيرا در گفتار ما و استدلالهايى كه بر صحّت آن اقامه شده است دقّت نميكنند .
( إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقاتُهُمْ أَجْمَعِينَ )
« 1 » يعنى روزى كه ميان اهل حق
هامش
( 1 ) تفسير نور الثّقلين ج 4 ص 629 ج 39 از اصول كافى : ( زيد