سخت جنگ بدر را ياد آورى كن .
ميگويند : پس از آنكه خداوند عذاب قحطى و گرسنگى را از ميانشان برداشت دوباره بتكذيب پرداختند ، و لذا خداوند در جنگ بدر از آنان انتقام كشيد .
و بنا بر قول ديگر اين عذاب بزرگ عبارتست از عذاب قيامت .
و بطش عبارتست از سخت گرفتن ، كه كنايه از دردناك بودن آن عذاب است .
( إِنَّا مُنْتَقِمُونَ )
يعنى در آن روزگار از آنان انتقام خواهيم گرفت ، سپس ميفرمايد :
( لَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ )
و خداوند سوگند مىخورد كه پيش از كفّار قوم پيامبر ( ص ) ملّت فرعون را امتحان نموديم ، و براى آنان تكليف سخت قرار داديم ، زيرا فتنه عبارتست از سختى عبادت و اصل لغت فتنه بمعنى دميدن آتش است در طلا تا آن را از غش خالص سازند .
بعضى هم گفتهاند فتنه عبارتست از امتحانى كه خداوند انجام ميدهد تا افراد را طبق اعمالى كه از آنان ظاهر مىشود مجازات دهد ، نه آنكه بر طبق علم خود بىآنكه عملى از آنان سر زده باشد مجازات كند .
( وَ جاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ )
يعنى : براى قوم فرعون پيامبرى كه داراى اخلاق و رفتارى عالى بود آمد كه از بديهاى مردم ميگذشت ، و مردم را به نيكى و رشد دعوت ميفرمود ، بعضى هم گفتهاند يعنى پيامبرى كه در پيشگاه خداوند
هامش
( اگر منظور از« يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ »در قيامت باشد به دنبالش نميفرمود« إِنَّكُمْ عائِدُونَ »زيرا پس از آخرت و قيامت حالتى نيست كه به آن باز گردند )