اختلاق - اين كلمه با ( افتراء ) از نظر مقصود يكسان است .
ارتقاء - به معنى صعود به بلندى با طىّ درجات مىباشد اسباب - جمع سبب است ، و فرق ميان ( سبب ) و ( علت ) در اصطلاح متكلمان آن است كه ( علت ) ذاتا موجب چيزى و ( سبب ) صفتا موجب چيزى مىباشد .
اعراب
أَنِ امْشُوا
- كلمهء ( ان ) در اينجا به معنى ( مفسّره است ) كه معنى چنين مىشود ( اين كه برويد ) . و « زجاج » گويد : تقدير چنين است ( بان امشوا ) به اين كه به اين سخن برويد .
تفسير :
وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ
( و رفتند گروهى از ايشان ) اين سخن پايان حكايت كافران است كه قبلا ياد آورى شد ، و اكنون بزرگان و اشراف ايشان مىروند تا بگويند :
أَنِ امْشُوا
( كه برويد ) يعنى برخى به برخ ديگرشان گفتند : برويد
وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ
( و صبر كنيد بر خدايان خويش ) يعنى ايشان از مجلس « ابو طالب » خارج شده و مىگفتند : ثابت باشيد بر خدايانتان و بر دين خود صبر كنيد و در راه آن مشقات را تحمل كنيد ، گفتهاند كه گويندهء اين سخن « عقبة بن ابى معيط » بود .
إِنَّ هذا
( بدرستى كه اين ) كه از زياد شدن اصحاب « محمد » ( ص ) مشاهده مىكنيم :
لَشَيْءٌ يُرادُ
( چيزيست كه اراده شده ) يعنى كارى است كه بر ما اراده و خواسته شده است .
برخى گفتهاند مقصود اين است كه : اين فساد در زمين است كه به زودى نابود شده و خلاص خواهيم شد .