وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ
( و مساوى نيست كور و بينا ) يعنى مساوى نمىباشد كسى كه خود را مهمل و بيهوده قرار داده با كسى كه انديشه كرده و حق را نشناخته است ، خداوند آن را كه در دليلها تفكر نمىكند به كور تشبيه كرده و آن را كه به آنها استدلال مىكند به بينا مثال زده است .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ لَا الْمُسِيءُ
( و آنان كه ايمان آوردند و عمل صالح كردند و نه زشتكار ) يعنى مؤمن صالح با كافر فاسق در كرامت و اهانت و هدايت و ضلالت مساوى نيستند .
قَلِيلًا ما تَتَذَكَّرُونَ
( اندكى يادآور شويد ) ممكن است كه ( ما ) زايده و يا مصدريه باشد ، پس تقدير چنين مىشود ( قليلا تذكرهم كم است تذكر ايشان ) يعنى نظرشان در آنچه سزاوار است و بسوى آن خوانده مىشوند اندك است .
إِنَّ السَّاعَةَ
( ساعت ) يعنى قيامت
لَآتِيَةٌ
( آينده است ) يعنى واقع شود
لا رَيْبَ فِيها
( شكى نيست در آن ) يعنى در آمدن آن شكى نيست
وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ
( و لكن بسيارى از مردم ايمان نمىآورند ) يعنى اين مطلب را بخاطر جهلشان به خداوند و گمانشان در اخبار او ، تصديق نمىكنند
وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
( و گفت پروردگارتان بخوانيد مرا اجابت كنم شما را ) يعنى زمانى كه مصلحت اقتضاء كند خداوند شما را اجابت مىكند ، پس ناچار در اين جمله بايد لفظا يا اضمارا ، ( مصلحت ) را شرط قرار داد و الّا نادرست خواهد بود زيرا بسيار شود كه به مفسدهاى بخوانند و اجابت آن قبيح باشد ، ولى شرط عدم مفسده ، لازم نمىباشد .
« ابن عباس » گويد معنى چنين است كه : پيروى و عبادت كنيد مرا تا ثواب دهم شما را ، و بر اين سخن دلالت مىكند قول رسول خدا ( ص ) كه فرمود :
دعا عبارت از عبادت است . و چون از عبادت به دعا تعبير كرده ثواب دادن را