تفسير :
مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ ( مانند شيوهء قوم نوح و عاد و ثمود ) لفظ ( دأب ) به معنى ( عادت ) است ، پس مقصود اين مىشود : من مىترسم براى شما از مانند سنتى كه خداوند متعال نسبت به قوم نوح و عاد و ثمود به كار برد و از آن هنگام كه ايشان را در برابر كفرشان هلاك و مستأصل گردانيد . وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ ( و آنان كه پيش از ايشان بودند و نيست خداوند اراده كند ستمى را براى بندگان ) اين آيه روشنترين دليل بر فساد عقيده « جبريه » مىباشد كه مىگويند هر ظلم و ستمى كه در عالم بوجود مىآيد همهاش به ارادهء خداوند است . سپس از عذاب آخرت نيز هشدار داده و مىگويد : وَ يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنادِ ( و اى قوم من مىترسم براى شما از روز ندا كردن ) در لفظ ( تناد ) ، ( يا ) حذف شده به خاطر اينكه در آخر لفظ كسرهاى وجود دارد كه دلالت بر ( يا ) محذوف مىكند ، و آن روز ، روز قيامت است كه برخى از ستمكاران برخ ديگر را به بيچارگى و زارى ندا مىكنند . برخى گفتهاند ، آن روز روزى است كه اصحاب بهشت ، مردم دوزخ را ندا مىكنند كه ( أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا . . . ) ، « اين كه به تحقيق ، حق يافتيم آنچه وعده داد ما را پروردگارمان - اعراف - 44 » و اصحاب دوزخ مردم بهشت را ندا مىكنند كه ( أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ ) ، « بريزيد بر ما از آب يا از آنچه خداوند شما را روزى داده است - اعراف - 50 » و اين گفتار « قتاده و ابن زيد » است . و برخى گفتهاند مراد از روز ندا اين است كه ( يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ ) ، « روزى كه بخوانيم هر مردى را به پيشوايانشان - بنى اسرائيل - 71 » يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ ( روزى كه روى برتابيد پشت كنندگان ) يعنى روزى كه به آتش عرضه مىشويد و در اين حال فرار مىكنيد و گمان خواهيد داشت كه