وَ لكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذابِ عَلَى الْكافِرِينَ
( و لكن حق شد كلمهء عذاب بر كافران ) يعنى واجب شد عقاب بر آن كه كافر شد به خداوند متعال ، چون خداوند از اين موضوع خبر داده و مىدانست چه كسى كافر خواهد شد و وفاى به كفرش مىكند ، پس قطع به عقابش كرده است و چيزى نيست كه از او بر خلاف علم خداوند و آن چه خبر داده است واقع شود ، پس در جهنم بودن ما ( كافران ) نيز موافق بوده با آن چه خداوند خبر داده و مىدانست .
قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها
( گفته مىشود داخل شويد درهاى دوزخ را جاويدانيد در آن ) يعنى در اين هنگام نگهبانان جهنم كه همان ملائكهء موكل هستند گويند ، در آئيد درهاى جهنم را كه در آن هميشه خواهيد بود و پايانى براى عذاب شما نيست .
فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ
( چه بد است جايگاه متكبران ) يعنى چه زشت است مكانى كه متكبران از قبول حق در آن اقامت دارند كه جهنم باشد .
وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً
( و رانده شوند آنان كه از خدا .
پرهيز كردند به سوى بهشت گروه گروه ) يعنى با احترام گروهى پس از گروهى به سوى بهشت سوق داده شوند ، چنان كه خداوند مىگويد :
( يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً )
، « روزى كه گرد آورديم پرهيزكاران را به سوى رحمن ميهمانانى - سورهء مريم - 85 » .
در اينجا سوق دادن مؤمنان كه در مقابل سوق دادن كافران ذكر شده است مانند بشارت است كه آن ، اگر چه براى مؤمنان در اخبار سرور انگيز به كار مىرود اما براى تفهيم در اخبار عذاب نيز استعمال شده است چنان كه خداوند فرمايد :
( فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ )
، « پس بشارت بده ايشان را به عذابى دردناك ، سورهء انشقاق - 24 » .
حَتَّى إِذا جاءُوها وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها
( تا زمانى كه بدانجا آيند و گشوده شود درهاى آن ) يعنى گشوده شده است درهاى بهشت پيش از آمدن ايشان