و آنان ستم نشوند . و پرداخت شد به هر كسى آن چه انجام داد و او داناتر است به آن چه انجام مىدهند .
اعراب :
جميعا - نصب داده شده چون حال است و عامل آن محذوف است و تقدير چنين است ( و الارض اذا كانت مجتمعة قبضته ) ، « زمين زمانى كه مجتمع است در قبضهء اوست » ، پس ( اذا ) ظرف زمان بوده و عامل آن ( قبضته ) مىباشد و ( كان ) در اينجا تامه است چه اين كه اگر ناقص بود بايد ( جميعا ) خبر آن باشد و درست نمىبود كه حال باشد .
تفسير :
سپس خداوند از حال كافران خبر مىدهد و مىگويد :
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ
( و ارج نگذاردند خداى را حق ارجش ) يعنى خدا را مناسب و سزاوار عظمت و بزرگيش ، تعظيم نكردند ، زيرا غير از خداوند را عبادت كردند و پيامبرش را امر كردند كه غير او را عبادت كند ، اين سخن از « حسن » و « سدى » نقل شده است .
« مبرد » گفته كه اصل اين سخن از آنجا است كه مىگويى : ( فلانى عظيم القدر است ) و از اين جمله جلالت و بزرگى او را اراده مىكنى ، و ( قدر ) اختصاص دادن چيزيست به بزرگى و كوچكى و تساوى .
و برخى گفته مقصود از اين آيه چنين است كه ، ستايش نكردند خداى را آن چنان كه سزاوار بود ، زيرا بعث و رستاخيز را انكار كردند و خدا را چنين وصف كرده و شناختند كه خداوند مردم را بيهوده آفريده و از بازگردانيدن و قيامت عاجز است .
« زمين در قبضهء خداست »
وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ
( و همهء زمين در قبضهء اوست در روز قيامت ) قبضه - اين كلمه در لغت به اين معنى آمده كه : ( ما قبضت عليه بجميع