معنى جانب خواهد بود ، يعنى اى دريغ از اينكه كوتاه آمدم در جانبى كه منتهى به رضايت خداوند مىشد . « عياشى » از « ابى جارود » از امام باقر ( ع ) نقل كرده كه فرمود : ( نحن جنب اللَّه ) يعنى ما جنب و كنار خداوند هستيم . وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ ( و هر آينه بودم از مسخره كنندگان ) « قتاده » و « سدى » گفتهاند منظور اين است كه : بودم من از مسخره كنندگان پيغمبر ( ص ) و مسخره مىكردم مومنان و قرآن را در دنيا يا به اين معنى كه : من بودم مسخره ميكردم آن را كه مرا بسوى ايمان دعوت ميكرد . أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ ( يا گويد اگر خداوند مرا هدايت مىكرد هر آينه بودم از پرهيزكاران ) يعنى اين كار را انجام داده و آيات خود را آورديم تا كسى نتواند بگويد اگر خداوند مرا هدايت ميكرد همانا از كسانى ميشدم كه بخاطر ترس از عذاب الهى از گناهان پرهيز مىكردم . برخى گفتهاند : چون مردم كافر در ادلهء الهى نظر نكردند و از قرآن اعراض كرده و مشغول به دنيا و امور باطل شدند ، گمان كردند كه خداوند متعال آنان را هدايت نكرده است و اين سخن را با گمان خود ميگويند ، و لذا خداوند بر آنان رد كرده و مىفرمايد : ( بَلى قَدْ جاءَتْكَ آياتِي ) ، « بلى آمد به سوى تو آيات من » و برخى گفتهاند : معنى آيه ، اين است كه : گويد كسى اگر خداوند هدايت ميكرد مرا بسوى نجات ، برميگرداند و رجوع ميداد به حال اختيار و تكليف ، در آن موقع من از كسانى ميشدم كه هدايت يافته و از معاصى و گناهان دورى مى - كردم ، و اين سخن از « جبائى » نقل شده است و دليل اين سخن آن كه مردم كافر در روز قيامت مىدانند كه خداوند وسيلهء هدايت را بر ايشان فراهم كرده است ، پس فقط درخواست و اشكال ايشان در بازگشت به دنيا و حال تكليف
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 203
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٠٣